Mode

Ashtu ishte moda

Krahasuar me disa vite m? par? tregu i modeleve shqiptare nuk ka p?suar ndonj? ndryshim t? madh. P?rve? disa fatlumeve q? jan? shnd?rruar n? imazhe kompanish, k?rcimtare n? klipe k?ng?sh apo modele sfilatash, pjesa tjet?r presin. Ose zgjedhin t? studiojn
Alida Cenaj
"Tani jam n? shkoll?. T? marr sapo t? mbaroj". Disa or? m? von?, Skandinada Lalaj l? pas zhurm?n dhe godin?n e universitetit ku studion prej tre vitesh dhe nxiton p?r n? barin e vog?l n? cep t? rrug?s. Librat q? mban n? dor? ngat?rrohen me nj? tuf? letrash me sh?nime, t? cilat nuk i nx? dot ?anta e vog?l q? mban n? krah. Merr frym? me zor dhe pasi k?rkon falje p?r vones?n, nxiton t? shpjegoj? p?r or?n e fundit t? m?simit, e cila u zgjat pak m? shum? se zakonisht. "Kisha nevoj? p?r disa shpjegime shtes?", shton n? justifikim.


E veshur me stre?e t? zeza dhe nj? bluz? t? pambukt?, prej nga lirsh?m dallohet nj? trup i holl?, pa pik?n e makiazhit mbi fytyr? dhe me flok?t e mbledhur mbas kok?s, imazhi i Skandinad?s me librat e shkoll?s shtr?nguar fort duket se nuk ka kurr?far? lidhjeje me at? t? pothuaj nj? viti m? par?, n? sfilat?n e Tirana Fashion Week. Atje, stolisur me veshje t? tendencave t? fundit, me trukun dhe krehjen profesionale, me ecjen krenare mbi pasarel? dukej e k?naqur me profesionin e modeles profesioniste, nga ato q? edhe p?r disa vite t? tjera kan? plot p?r ti korrur k?tij zanati. N? fakt 28 vje?arja mund t? quhet profesioniste n? k?t? fush?. ?sht? e para q? ka fituar nj? titull t? till? kur nuk i kishte m? shum? se 19 vje?e n? t? parin konkurs t? modeleve shqiptare, pjes? e Festivalit t? Videoklipit Shqiptar, n? t? cilin u grupuan stilist? dhe modele nga i gjith? vendi. Fitoi jo vet?m pse plot?sonte parametrat fizik?, por edhe sepse ishte nd?r t? paktat q? parakaloi lirsh?m mbi pasarel?, dukej e padroj? dhe ecte bukur. Jo shum? m? von? do t? sh?nohej edhe si nd?r t? paktat e koh?s q? pranonte foto paksa t? guximshme p?r kopertina revistash dhe q? i mbijetoi "tregut" duke u shfaqur n? ?do sfilat? q? Tirana sh?nonte. Ende sot e gjith? dit?n ndodh k?shtu, me ndryshimin e vet?m se tanim? nuk ?sht? e vetmja. Mund t? jet? harruar edhe se ka qen? e para modele zyrtare ose se ka konkuruar n? spektakle bukurie, komb?tare e nd?rkomb?tare, por ajo ?ka dihet me siguri ?sht? se n? nj? koh? kur konkurset e modeleve vet?m sa vijn? e shtohen, kur agjensi modelesh lindin dhe vdesin pa pasur nj? adres?, kur bujsh?m shpallen modeli apo modelja m? e mir? e vitit, tregu mbetet po ai: nj? treg i sajuar me t? njohur, lidhje rast?sore apo sh?nim numrash telefonash celular? n? bllok, t? cil?t p?rdoren vet?m aq her? sa ndonj? stilist merr mundimin t? prezantoj? veshtjet e tij. N? t? v?rtet? edhe kjo e fundit po ndodh rrall? e m? rrall?. T? vetmet q? po mundohen t? organizohen ?do vit jan? dy Jav? Mode paralele, nj?ra e organizuar nga Dhoma Komb?tare e Mod?s dhe tjetra nga Joni Pe?i. Ky i fundit organizoi k?t? ver? edhe nj? konkurs model?sh (meq? Fadil Berisha nuk e organizon m? Super Model of the World Albania), prej nga zgjodhi dy m? t? mir?t e k?tij viti, shanset e t? cil?ve duket t? jen? vet?m aq: Pjes?marrja n? at? spektak?l dhe kaq. N? rastin m? t? mir? do t? jen? pjes? e ndonj? seti fotografik me veshjet e Joni Pe?it, por p?r nj? karrier? si t? till? pak gjasa kan? t? ket?. Nuk ua ka premtuar as organizatori q? i shpalli m? t? mir?t, i cili vitin tjet?r me shum? mund?si do t? ket? edhe nj? edicion pasardh?s t? atij q? zhvilloi me jo shum? buj? n? Tiran?.


Th?n? ndryshe, megjith?se vitet shkojn? e vijn?, kur titujt e revistave shtohen ?do muaj nga nj? e re, kur teknologjia garanton kopertina luksoze me imazhe vajzash elegante, t? bukura dhe q? pozojn? seksi, modelet mbeten po aty. Brenda nj? rrjeti t? vjet?r njohjesh, pa nj? agjenci ku t? trokasin, pa menaxher? q? t'u mbaj? sh?nim aktivitetet dhe emrin e mbi t? gjitha pa para. Gjith?ka mund t? p?rmbledh? moda dhe modelingu n? kryeqytetin shqiptar ?sht? lista me t? nj?jtit emra stilist?sh q? punojn? po nj?lloj. P?rtej guximit t? ndonj?rit q? ka provuar s? fundmi t? inaguroj? dyqanet ku projektojn? t? shesin veshjet e tyre, t? tjer?t funksionojn? m? shum? si emra sesa si marka, dhe q? n? rastin m? t? mir? prezantojn? nj? linj? veshjesh apo koleksion t? ri p?rgjat? jav?s s? mod?s, ose edhe n? nj? dit?, t? pavarur prej tyre, t? vitit. Nd?rsa modelet g?zojn? p?r nj? pages? modeste dhe pak lavdi. Sepse n? rastin m? t? mir? mbret?resha e mbr?mjes, kur organizohen sfilata, p?rzgjidhet ndonj? prej personazheve t? njohur t? ekranit q? ka nderin t? parakaloj? e fundit mbi pasarel?, me nj? buqet? t? bukur me lule, e destinuar p?r stilistin p?rzgjedh?s. Rregullat e mod?s tek ne funksionojn? k?shtu. E megjithat?, ato jan? aty. Modele si Skandinada Lalaj dhe shum? kolege t? tjera t? saj q? vazhdojn? t? sfilojn? mbi ?do pasarel? q? ngrihet n? Tiran?, t?i g?zohen ndonj? kontrate afatshkurt?r pune, por ama, pa ato projektet e dikurshme q? i b?nin t? fluturonin drejt ?ndrrash t? ngjashme me Naomi Kampbell e t? tjera.


Skandinada i ka hyr? shkoll?s pas shum? vitesh modelim dhe ndryshe nga sa ta thot? mendja, studimet e saj nuk kan? lidhje as me dizajnin e as me ndonj? deg? tekstili q? rrjedhsh?m e shtyn drejt t? parit zanat q? filloi t? investoj? kur ishte 19 vje?e. Studion p?r marr?dh?nie nd?rkomb?tare dhe me gjith? entuziazmin e llojit "kam qen? me fat, nuk e kam gjetur un?, por puna m? ka gjetur mua", tani ?sht? e k?naqur me kontratat q? e kan? shnd?rruar n? imazh t? sallonit t? nus?ris? "Frida Xhoi & Xhei". Punon edhe pun? t? tjera me koh? t? pjesshme, aktualisht drejton marketingun n? stafin e "Miss Globe 2011" dhe n? t? nj?jt?n koh? synon vazhdimin e studimeve master n? t? nj?jt?n deg?, n? fund t? s? cilave shpreson t? siguroj? dikur nj? vend pune si? duhet.


"Nuk mendoj se ka nj? treg pune t? mir?fillt? p?r modele n? vendin ton?, sepse ende nuk ka as nj? industri t? mir?fillt? t? mod?s. Sigurisht kur flitet p?r treg modelesh nuk diskutohen vet?m pasarelat dhe sfilatat. Ka kalendare, sete fotografike apo imazh kompanish t? ndryshme", thot? ajo. K?to t? fundit n? t? v?rtet? nuk ?sht? se i kan? mbajtur syt? tek modelet profesioniste, p?rkundrazi, dhe setet fotografike p?rmblidhen vet?m kur ka nj? ngjarje mund?sisht e bujshme apo roz?, dhe q? garanton shitje kopertina revistash apo shtyp roz?. Edhe kur vjen puna tek sfilatat ndodh q? n? vigjilje t? tyre, stilist?t hapin bllokun e telefonave p?r t? ftuar vajzat q? njihen si modele n?p?r Tiran?. Dhe n? rastet m? t? mira u ofrohet nj? pun? e p?rkohshme, kundrejt nj? pagese q? shpesh modelet vet? i quajn? qesharake.


"10 vjet m? par? pagesat ka qen? modeste, por duhet th?n? se tani gj?rat kan? ndyshuar. Edhe bota e mod?s gjithashtu ka marr? nj? zhvillim tjet?r krahasur me fillimet. Me kalimin e koh?s pagesa ?sht? rritur p?r mua sepse gjith? k?ta vjet kam investuar q? t? jem modele profesioniste dhe kjo pun? t? mos mbetej vet?m brenda kufijve t? pasionit. E ktheva k?t? n? pun? me t? cilin edhe edhe mund t? p?rfitoja t? ardhura. Formula ?sht?: nj? menaxhim i mir?, prezantim n? vendin e duhur dhe p?rzgjedhje e ftesave dhe pun?ve q? t? vijn?". Mbase nj? rast m? me fat se t? tjer?t po t? llogaris?sh q? p?r nj? sfilat? t? zakonshme n? Tiran? model?t nuk paguhen m? shum? se 3000-5000 lek? t? reja. Kjo ?sht? "rroga" e nj? dite t? t?r? ? gjithsej nuk b?jn? as dy jav? pune p?rgjat? gjith? vitit - n? t? cil?n mund t? p?rfshihen shum? prezantime veshjesh brenda nj? mbr?mje dhe disa stilist?, ideator? t? tyre. Nd?rsa Skandinada, fal? sekreteve q? i ka m?suar zanati p?rgjat? k?tyre viteve, i ka dh?n? karar t? mos pranoj? asnj? ofert? n?se nuk b?het fjal? t? pakt?n p?r 10 mij? lek? t? reja.


Me fat quhen edhe ndoca vajza t? tjera bukuroshe q? n? rrethin e modeleve njihen si fatlumet q? kan? n?nshkruar disa kontrata pune, si imazh firmash apo kompanish private, edhe pse me afat t? shkurt?r kohe. K?shtu Dorela Hysa, e shpallur "Super Model of the World, Albania" n? vitin 2008, n? konkursin q? zhvillonte deri vjet Fadil Berisha, p?rmendet nga koleget e saj si imazhi i nj? marke kafeje, edhe pse kjo nuk ishte pun? m? e gjat? se tre muaj. Pa p?rmendur faktin se m? shum? se p?r modele, Dorela ?sht? p?rzgjedhur p?r fytyr?n e bukur. ?ka megjithat?, me siguri nuk mund quhet p?rmbushja e ?ndrr?s p?r 18 vje?aren sepse n? vitin 2008, vet?m tre muaj pasi ishte shpallur fituesja e konkursit t? modeleve, u tha se vajza -at?here 15 vje?are - nga Tirana do t? shkonte n? Nju Jork p?r t? n?nshkruar nj? kontrat? t? mir? me nj? agjenci, si? thuhej, prestigjioze n? metropolin e bot?s. Por lajmi nisi dhe mbeti aty sepse kurr? nuk u mor vesh, zyrtarisht t? pakt?n, n?se Dorela e n?nshkroi at? kontrat?, se cila ishte agjencia dhe se sa koh? zgjati puna e saj. Me t? tilla ?ndrra t? m?dha e kan? nisur modelingun edhe shum? kolege t? saj, t? dala nga "Top Model of the World Albania".


Nd?rsa p?r Xhesika Berberin, edhe pse e vog?l n? mosh?, e njohur qysh her?t si modele e preferuar nga stilist?t, nuk u tha asgj? n?se i priu p?r mbar? pjes?marrja n? "Miss Universe 2011". ?ndrra e Xhesik?s ka qen? ?do her? modelimi, por n? fund iu g?zua kuror?s s? nj? spektakli bukurie. Fytyra e bukur dhe prezenca n? ?do sfilat? e kan? shnd?rruar edhe at? n? nj? vajz? fatlume. Bashk? me Linda Pod?n, shum? e njohur gjithashtu n? qarqet e mod?s, jan? imazhe t? zgjedhur dhe jet?gjata t? "Geraldina Sposa". N? t? nj?jt?n koh? Armina Mevlani, e njohur m? shum? si "Miss World Albania 2009", m? shum? se pjes?marrjes n? sfilata, duket t?i jet? mir?njoh?se fytyr?s s? bukur p?r kontrat?n q? ka n?nshkruar me nj? kompani private shqiptare. Si? edhe Zana Krasniqi, e cila njihet prej vitesh si modele dhe ende preferohet p?r imazhin e bukur q? p?rcjell n? ?do set fotografik.


"Un? kam qen? v?rtet? m? fat", shton Skandinada Lalaj duke iu rikthyer rasteve q? ka pasur nj? her? e nj? koh?. "N? fillim konkurova n? "Miss Shqip?ria" dhe m? pas u shpalla Modelja m? e Mir? e vitit 2002. Edhe pse kan? qen? t? v?shtira vitet e para, edhe sepse bota e mod?s ishte ende n? fillimet e saj, un? p?rfitova nga kontaktet q? "Deliart Association" dhe Petri Bozo kishte jasht? Shqip?ris?. Pata mund?si t? jem prezente n? evenimente apo sfilata t? organizuara nga t? huaj profesionist? t? fush?s, t? p?rballesha me nj? bot? q? nuk e njihja, por edhe t? m?soja shum?. Mbi t? gjitha t? vazhdoja m? tej".


P?r t?i hapur rrug? vetes q? tani, dhjet? vejt m? pas, t?i g?zohet t? pakt?n nj? kontrate t? mir? pune, t? cil?n shum? t? ngjash?m t? saj, m? t? rinj n? koh? vet?m sa kan? nisur ta ?nd?rrojn?. "Un? nuk di t? them me statistika sesa jan?, por nj? gj? e di me siguri: Njoh shum? t? rinj q? duan t? jen? model? dhe q? e meritojn? t? jen? t? till? fal? fizikut dhe talentit. Por shtimi i agjensive fantazm?, q? punojn? me afate t? shkurtra e ka prishur k?t? treg ende t? brisht?". Edhe k?to t? fundit jan? disa. Figurojn? n?p?r faqe t? ndryshme on line dhe ftojn? t? rinj duke u premtuar ?ndrr?n. Por n? rastin m? t? mir?, n?se nuk mbyllen ende pa u hapur, puna dhe rastet p?rkthehet n? prezantimin e modeleve n?p?r festa t? ndryshme q? zhvillohen n?p?r baret e Tiran?s dhe sidomos n?p?r klipet e k?ng?ve q? k?ng?tar? t? ndrysh?m realizojn? p?rgjat? gjith? vitit. Sidomos k?to t? fundit, po, q? mund t? quhen pun? p?r modelet edhe pse mir?filli nuk kan? asnj? lidhje me to. Sa p?r pagesat? Nuk ?sht? se ndryshojn? tregun e sfilatave. Varen nga k?ng?tari dhe lloji i klipit.


Pastaj jan? konkurset e model?ve, q? shpallin fitues dhe q? duket sikur kan? m? shum? pesh? n? k?t? treg, pavar?sisht se v?shtir? t? gjesh ndryshime nga nj?ri konkurs tek tjetri dhe nga nj?ri fitues tek pasardh?si. "Pse ndodh k?shtu ? q? dalin modele t? rinj,dhe mosv?mendja e organizator?ve m? pas p?r ta i b?n q? t? mbeten thjesht? pjes?marr?s dhe t? p?rzgjedhur n? k?to konkurse ? b?n t? duket sikur b?het fjal? p?r t? nj?jta aktivitete dhe sfilata. ?ka nuk ?sht? aspak normale n?se duan t? b?jn? at? q? pretendojn?: Nj? treg t? q?ndruesh?m modelingu n? Shqip?ri. Tek ne akoma nuk ka nj? agjensi q? t? merret drejt?p?rdrejt? me menaxhimin e k?tyre modeleve t? rinj k?shtu q? edhe pagesat mbeten modeste dhe nj?koh?sisht nuk lejon nd?rtimin e nj? tregu real. N? dukje t? gjith? aksesor?t e mod?s jan? m? t? zhvilluar dhe m? t? kushtuesh?m se m? par?, por kjo nuk ka sjell? vler?simin e modelit q? prezanton dhe ?sht? n? fokusin e tyre. Kjo ?sht? arsyeja q? modelet tan? i kan? syt? jasht? kufijve me shpres?n p?r t? gjetur nj? shteg t? lir?".


Por meq? edhe kjo e fundit nuk ndodh shpesh gjasat jan? q? koleg?t e rinj, dhe jo vet?m, t? Skandinad?s, t? ken? fatin e saj: T?i g?zohen aq sa munden k?tij profesioni me shpres?n se disa vite m? von? do t? ken? t? pakt?n nj? kontrat? pune q? t?u siguroj? studimet dhe nj? pag? t? mir? mujore. Pjesa tjet?r ?sht? vet?m nj? pasion, q? do kujtohet si i koh?s s? rinis?, duke i kushtuar n? kompensim shum? or? t? kaluara mbi libra p?r t? marr? nj? profesion t? hajrit. Nga ata q? tek e fundit ka m? shum? shanse q? t?u sigurojn? nj? pun? n? jet?.

Te tjera..

Karikatura

Nga Kleket