Stil

Superlativat e nj? vendi Posht?lativ

Targeti i v?rtet? i t?r? k?saj g?njeshtre t? kthyer n? sistem, ?sht? pik?risht njeriu i periferis?. Ai njeri q? ka nja 22 vjet, ose dhe m? par?, n? koh?n e Enverit, q? ?nd?rronte t? ishte pjes? e asaj bote ku ka v?rtet nj? superlig?, ku ka v?rtet supermarkata, ku ka v?rtet Chloe
Koloreto Cukali
Superlativa, sipas fjalor?ve n?nkupton di?ka t? rendit m? t? sip?rm, t? cil?sis? m? t? lart? apo t? shkall?s m? t? ep?rme t? mundshme; di?ka q? i tejkalon e q? ?sht? superiore ndaj gjith?kaje tjet?r.


Ata q? jetojn? n? Shqip?ri., do t? binin besoj dakord q? vendi jon? nuk ka asnj? fush? p?r superlativa. N?se flitet p?r arsim, p?r ushqim, p?r arg?tim, p?r sh?rbim, p?r program televiziv apo p?r ngjarje sportive, p?r politik? apo VIP, ne nuk kemi asgj? q? me dor? n? zem?r ta meritonte superlativ?n. Madje, edhe e keqja jon? nuk ?sht? dot sip?rore: korrupsioni i sot?m nuk ?sht? n? shkall?n m? t? lart?, sepse, nes?r, po n? Shqip?ri, dikush do realizoj? nj? akt korruptiv edhe m? t? friksh?m. Ne nuk jemi vendi m? i varf?r n? bot?, sepse na e kalon Sudani, as vendi me mafian m? t? fort?, sepse na v? posht? Rusia a Kina.


Megjithat?, ne jetojm? mes nj? smogu superlativash. Ne kemi superlig? futbolli kur Spanja ka thjesht nj? La Liga, kemi supermarkete me p?rmasa 2x3 metra katror?, kemi autostrada e superstrada ku lop?t kan? po aq akses sa dumdum?t, kemi miliarder? q? nuk u paguajn? dot rrogat punonj?sve, kemi diva arti pa kinema dhe kemi hit-e muzikore n? nj? vend q? nuk ka asnj? institucion q? t? ?ertifikoj? shitjet muzikore, ne kemi ?lavazho? special? ku e vetmja gj? speciale p?rve? zorr?s s? ujit, ?sht? shqipja e mbrapsht? e tabelave.


T? jetuarit mes k?tyre superlativave duket si nj? ekzotiz?m shqiptar, por ?sht? nj? ekzotiz?m me efekte t? m?dha n? xhepin, psik?n dhe krejt ekzistenc?n ton?. Superlativat jan? tashm? pjes? e nj? realiteti-makiazh, q? t? t?r? kemi r?n? dakord t? shtiremi nj?koh?sisht sikur e besojm?. Q?llimi kryesor ?sht? ta b?jm? publikun t? besoj? se po jeton nj? super-eksperienc?.


M? e mira, i vetmi, askush tjet?r...


Kjo ?sht? forma e par? e superlativ?s, ajo q? tenton t? t? bind? me an? t? termave se nj? produkt ?sht? absolut n? treg. P?rdoret n? reklamimin e drejt?p?rdrejt? ose dhe okult. E p?rdorin kompanit? e m?dha p?r mark?n, p?r produkte t? ve?anta, p?r programe televizive, p?r sh?rbime.


E v?rteta ?sht? q? Shqip?ria nuk i ka kushtet p?r t? vler?suar cil?sin? specifike t? nj? produkti. Psh., n?se nj? TV shpall q? filan aprogram apo film ?sht? m? i ndjekuri, pyetja lind, kush i b?ri matjet e audienc?s? Me ??t? drejt?, publiku (dhe sponsor?t p?rkat?s) keqinformohen? Kush duhet ta mbroj? publikun (meq? sponsorit i bie taksirati t? mbrohet vet?)? N?se nj? produkt konsumi shpallet si ?m? i miri?, cili institucion e ka deklaruar? ?far? analizash teknike a sondazhesh t? besueshme ka b?r? ky institucion? N?se mua m? thon? q? kjo pal? llastiqesh p?r zogj jan? m? t? mirat, ose, q? kan? interesat m? t? ul?ta, kush del garant p?r k?t? produkt?


Produktet tona artistike apo t? konsumit mbajn? logo t? paverifikueshme, ato p?rshkruhen me epitete t? g?njesht?rta. Mekanizmat kontrollues mungojn?. Shteti shqiptar, mund t?i ket? mekanizmat, por... shteti shqiptar ?sht? vet? nj? subjekt q? na g?njen me logon: ?balta jon? ?sht? m? e ?mb?l se mjalta?


Analfabet?t tan? me logo europiane, amerikane, etj


Sistemi arsimor shqiptar prodhon analfabet? pa fund q? nuk din? t? shkruajn? shqipen, por ama i kan? rreshtuar masterat si kana?et n? vitrin? q? duhet t?i rr?zosh me top. Tirana ka 3-4 her? m? shum? universitete private sesa Stambolli, duke patur nja 20 her? m? pak banor?. P?r ta joshur bler?sin e etur p?r diplom? p?rdoren nj? s?r? titujsh q? n? t? v?rtet? nuk thon? asgj?, ?europian?, ?amerikan?, ?nd?rkomb?tar?... kur n? t? v?rtet?, asnj? proces i m?simdh?nies nuk e justifikon at?. N? rrug?t e Tiran?s gjen pa fund fletushka q? reklamojn? ?qendra europiane? p?r studimin e asaj e k?saj, q? n? thelb jan? vet?m disa kurse private e me cil?si t? dyshimt? i nj? gjuhe, kursi kompjuteri, etj.


K?tu, p?rs?ri do duhej nd?rhyrja e nj? institucioni i cii t? v?r? rregull (n?nkupto: gjoba) p?r t? t?r? k?to em?rtime q? m? e pakta, keq-orientojn? bler?sin e k?tyre produkteve. Dhe p?rs?ri, do t? vijm? n? konkluzionin q? verifikuesi do t? jet? vet? shteti shqiptar, i cili, ?sht? vet? shembulli negativ n? k?t? pik?, p.sh.,: targat e shtetit shqiptar jan? nj? kopje e pav?rtet? e atyre evropiane. Ne bredhim me targa blu, nd?rkoh? q? makinat tona, jo rrall? nuk kalojn? dot kufirin p?r shkak se jan? regjistruar t? vjedhura n? territorin real t? targave blu.


Lavazho-t e trurit ton?


Metoda e t? g?njyerit p?r standardin e produktit ka zbritur deri n? nivele artizanale. Lavazhet speciale, dyqanet e buk?s speciale, rrojtore speciale... dhe pyetja e par? q? i vjen nd?r mend nj? t? huaji ?sht?, ??far? ka speciale k?tu?? Briskun? Diplom?n? Zorr?n e ujit? Cila pjes? e sh?rbimit apo teknologjis? b?n ndryshimin real nga nj? dyqan tjet?r? Dyqan ?k?puc? mode?? Po t? tjerat? Mos shesin k?puc? demode? Ti ec?n n? mes t? balt?s s? periferis?, dhe nj? dyqan mban tabel?n ?Chloe?, mark? e shtrenjt? dhe specifike, e pamundur t? ket? gjetur at? rr?nz? p?r t? reklamuar produktet e veta shik. Dhe n? fakt, n? Chloe-n e periferis? ton?, ka vet?m mallra t? dor?s s? tret?, q? nuk kan? asnj? lidhje me mark?n e tabel?s. N? fakt, g?njeshtrat e m?dha lindin dhe ushqehen mu aty, tek periferit?.


Periferia jon? superlative


Targeti i v?rtet? i t?r? k?saj g?njeshtre t? kthyer n? sistem, ?sht? pik?risht njeriu i periferis?. Ai njeri q? ka nja 22 vjet, ose dhe m? par?, n? koh?n e Enverit, q? ?nd?rronte t? ishte pjes? e asaj bote ku ka v?rtet nj? superlig?, ku ka v?rtet supermarkata, ku ka v?rtet Chloe (dhe para p?r t? bler? mallrat e shtrenjta aty), ku ka v?rtet buk? speciale...


Mbi k?t? d?shir? bazike t? njeriut ton? t? periferis?, ?sht? ngritur edhe ?ndrra jon? evropiane.


Ata q? kan? para, edukimin euro-amerikan e marrin n? Universitetet reale t? Europ?s e Amerik?s, universitete q? mbajn? emra t? thjesht?, q? nuk u referohen g?njeshtrave. Universiteti Politeknik i Zyrihut nuk ka pse t? g?njej? zyrikez?t q? ?sht??Universiteti europian i Zyrichut?, sepse, ai ?SHT? realisht europian. Ka shum? shqiptar? (jo t? periferis?) q? nuk kan? nevoj? t? g?njehet. Ata e gjejn? vet? shkollimin e tyre, jasht?. G?njeshtra, ?sht? p?r t? varf?rit brenda.


Lavazhet ? kjo fjal? e sh?mtuar e vjedhur nga italishtja, q? tenton ta shes? procesin e shplarjes s? makin?s me zorr? p?r m? europian, ka zbythur fjal?n shqipe ?autolarje?. N? Europ?, lavazhet jan? thjesht lavazhe.


M?kati fillestar


T? gjesh kush e nisi i pari k?t? loj?, ?sht? si t? k?rkosh m?katin fillestar. Dikush, ai q? menj?her? pas r?nies s? komunizmit, zbuloi instinktin e marketingut, vendosi t?i v?r? kafenes? s? lodhur nj? em?r t? huaj. Ose, filloi t? shiste mallra t? skaduara me emra josh?s. Kjo loj? u p?rhap aq shum?, sa tani shqipja ka humbur kuptimin. Kur t? thon? q? nj? produkt ?sht? m? i miri, epiteti ?m? i miri? nuk t? thot? asgj?. Ai q? v?rtet ka nj? produkt m? t? mir? se t? tjer?t, nuk ka asnj? form? p?r ta marketizuar si? duhet at?: ka inflacion superlativash. P?r rrjedhoj?, asnj? superlativ? nuk ?sht? m? e till?. Supermarkatat, ne e dim? q? jan? dyqane t? zakonshme lagjeje. Kaq.


Posht?lativa


Dhe meq? shqipen mund ta abuzojm? kaq kollaj, un? shpika fjal?n posht?lativ? si antonim t? superlativ?s. Ne jetojm? mes posht?lativash. Shqipja ka pasuri ende t? pashfryt?zuar posht?lativash, si: inferiore, e ul?t, e skaduar, e rreme, e vog?l, e parehatshme, e sajuar, e llahtarshme, e rrezikshme, rrangall?, e lodhur, futja kot, sa me la goj?n... E vetmja superlativ? q? m? b?n t? buz?qesh n? Tiran?, ?sht? ?Floktari i Hollivudit?... Jetojm? v?rtet n? Tiran?, por b?jm? sikur se jemi n? Hollivud.

Te tjera..

Karikatura

Nga Kleket