Reportazh

F?mij?t e paqes

Konflikti i p?rgjakur ka marr? fund vet?m prej pak m? shum? se nj? dekade. Por n? fshatin Rubovc f?mij? kosovar? dhe serb? pikturojn? bashk? nj? ylber, dhe parrulla p?r paqen e dashurin?.
nga Rubovci, Elda Spaho Bleta
Esht? e enjte, 20 shtator 2012 dhe shiu i im?t rrall? pushon mbi fshatin Rubovc. Nj? zhg?njim i v?rtet? p?r 50 f?mij?t shqiptar? e serb? q? punojn? prej tre jav?sh p?r t? demostruar publikisht se paqja ?sht? e mundur mes dy popujve. 150 t? tjer? mezi presin q? gjith?ka t? filloj?. Shiu nuk i pengon. Mbi fush?n e sportit t? fshatit ?sht? ngritur nj? tend? e madhe dhe n?n t? f?mij?t vazhdojn? sipas programit. T? nes?rmen n? 21 shtator, ?sht? Dita Nd?rkomb?tare e Paqes dhe gjith? k?to ethe jan? p?r nder t? saj. Mbi nj? tok? q? ka kaq shum? nevoj? p?r paqe.


P?r hir t? s? v?rtet?s, gj?ja m? e mrekullueshme nd?rkaq ka ndodhur. Ka vite q? ndodh. Mij?ra f?mij? serb? dhe shqiptar? kan? mbi 10 vjet q? mbushin klubet e paqes n? qytetet dhe fshatrat e Kosov?s, n? kuad?r t? projektit ?Kids For Peace?. Dhe pik?risht n? Rubovc, ku ndodhet shkolla e vetme e p?rbashk?t serbo-kosovare (por me hyrje dhe klasa t? ndara, p?r secil?n komb?si), 200 t? mitur e treguan m? s? miri k?t? 20 shtator. ?Ishte hera e par? q? shihja s? bashku f?mij? serb? dhe shqiptar? n? Rubovc. Nuk i dalloje dot nga nj?ri-tjetri?, thot? gjith? entuziaz?m nj? n?n? kosovare, Suzana Recica. Ajo ka ardhur t? shoq?roj? vajz?n, Xhenet?n, nj? nga nx?n?set e shkoll?s s? Rubovcit. ?Nuk doja ta humbja k?t? rast?, shton gruaja 53-vjecare.


Ajo s?e fsheh dot habin? q? f?mij?t ia kan? dal? t? p?rgatisin di?ka ?kaq t? q?lluar? si dhe g?zimin q? s? bij?s i ?sht? dh?n? mund?sia p?r di?ka t? cil?n Suzana as q? e ?onte n? mend kur ishte vet? f?mij? Duke buz?qeshur, pohon se t? vegj?lit kan? nevoj? t? rrin? s? bashku, kan? nevoj? p?r nj? vend ku t? shprehin mendimet dhe idet?. Entuziazmi i tyre, p?rqafimet dhe ngjitjet e p?rbashk?ta n? sken?n modeste, sajuar aty n?n tend?, e kan? habitur. Bashk? me krijimin e papritur t? ides? se q?ndrimi me serb?t, masiv dhe publik, nuk qenka mision i pamundur!


Teksa mb?shtjell rrobat p?r t?i b?r? m? mir? ball? t? ftohtit, Syzana Recica shkon edhe m? tej me deklaratat e saj. Ka kuptuar qart? q? s? bij?s i p?lqen t? rrij? me f?mij?t serb? dhe se urrejtja s?ka m? pun? n? k?t? mes. ?Jam inkurajuar shum??, thot? ajo me mall?ngjim, duke pohuar gjithsesi se urrejtja mes shqiptar?ve dhe serb?ve ?sht? e fort? n? Kosov?. Ashtu si n? fshatin e saj. Por Suzana, ashtu si e bija, Xheneta, ka zgjedhur t? mos urrej?. P?rkundrazi. Ka zgjedhur t? respektoj?. Dhe ashtu thjesht, n?n shiun e im?t q? bie mbi Rubovc e para syve t? qeshur t? s? bij?s, thot? se duhet ta ndihmoj? vajz?n e saj. Jo vet?m ajo. T? gjith? prind?rit. Duhet t? japin vet? shembuj paqeje dhe t?u ofrojn? f?mij?ve nj? bot? m? t? mir?. Duke nisur nga dashuria ?p?r t? cil?n kan? kaq shum? nevoj??.


N? ajrin e t? rriturve ndihet nj?far? tensioni gjithsesi. Konflikti i p?rgjakur ka marr? fund vet?m prej pak m? shum? se nj? dekade, shum? t? zhdukur (nga t? dyja pal?t) ende nuk jan? gjetur dhe p?rplasjet mes dy shteteve jan? t? vazhdueshme. Burrat e grat? kan? t? drejt? q? mezi t?u besojn? syve: f?mij? shqiptar? dhe serb? jan? ulur gjunjazi mbi nj? p?lhur? t? madhe dhe pikturojn? bashk? nj? ylber. Parrulla p?r paqen dhe dashurin?. Me ??duket, ata po rriten ndryshe. Po luajn? ndryshe dhe po sillen ndryshe. P?rqafohen, k?rcejn? dhe i m?sojn? nj?ri-tjetrit fjal? t? gjuh?ve t? tyre. Shqip dhe serbisht. ?Un? besoj se nuk ?sht? e v?shtir? q? t? jetojm? n? paqe s? bashku me shqiptar?t. Besoj se kjo gj? do t? arrihet shum? shpejt?, thot? duke buz?qeshur nj? djal? serb, Milosh Nikolla. ?Kam z?n? shum? shok? e shoqe shqiptare koh?t e fundit, po i m?sojm? nj?ri-tjetrit fjal? t? ndryshme nga gjuh?t tona.M?sova t? num?roj n? shqip deri n? dhjet?. Na p?lqen t? kalojm? koh? s? bashku, t? luajm?, t? flasim dhe t? qeshim?, shton 13-vje?ari. N? paqe edhe t? rriturit?


Kjo nuk ?sht? thjesht nj? ?nd?rr f?mij?sh. Edhe n?se ?sht? e till?, ajo, ashtu si gjith?ka f?mij?sh, ka fuqin? t? injektoj? t? rriturit. T?i shtyj? drejt shpres?s dhe mir?kuptimit. Fundja, kushdo ka nevoj? p?r t? dyja k?to, sidomos kur qielli ?sht? plot re dhe shiu zor se pushon. N?se sedra prej t? rrituri t? pengon ta pranosh hapur, p?rkoh?sisht b?n pun? edhe justifikimi se thjesht po ndjek f?mij?t, p?r t? mos i prishur qejfin djalit apo vajz?s (p?r t? cil?t lutesh ?do dit?, me z? apo n? heshtje, q? bota t? b?het m? e mir?). N? t? v?rtet?, je duke e b?r? edhe p?r veten sepse je lodhur dhe d?shiron paqen.


Rreth 400 f?mij? shqiptar? dhe serb? jan? aktualisht an?tar? t? klubeve t? paqes n? Kosov?. Mij?ra t? tjer? kan? dal? prej tyre si adoleshent?, pasi ishin futur si f?mij?. E nisin me ndroje, shpesh madje me frik? nga ?tjetri?, ?armiku?, ?pushtuesi?. Dalin nga k?to klube t? nd?rgjegjsh?m q? bota u takon t? gjith?ve dhe se m?nyra m? e mir? p?r t? b?r? para ?sht? fashitja e urrejtjes. Nj? nisje e mir? p?r t? sh?ruar plag?t e shumta, hapur gjat? gjith? k?saj historie t? p?rbashk?t, tep?r t? dhunshme fatkeq?sisht.


P?r ata q? s?besojn? se k?to plag? mund t? sh?rohen, ekziston nj? histori i v?rtet?. Ideja e ngritjes s? klubeve t? paqes n? Kosov? erdhi nga Fatmira, nj? vajz? 11-vje?are shqiptare. Gjat? konfliktit me Serbin?, ajo humbi nj? v?lla dhe nj? mot?r. U derdh?n shum? lot, shum? urrejtje po ashtu, me siguri. Por dikur dhimbja u platit dhe n? vend t? saj mbiu d?shira e st?rmadhe q? gjith? ajo hidh?si t? mos provohej m?. Nga askush. Sot pas 10 vjet?sh, klubet e paqes me siguri mund t? num?rojn? pa frik? mij?ra t? shp?tuar nga fuqia e hidhur e urrejtjes.


Pas k?tyre mij?ra t? rinjve, q?ndrojn? po kaq shum? familje. Nga t? dyja pal?t. Nj? pjes? e tyre kaluan or? t? t?ra k?t? 20 shtator mbi fush?n e sportit t? Rubovcit. Duke u habitur q? f?mij?t merreshin vesh aq mir? mes tyre. Me siguri, edhe duke menduar q? p?r ta, t? rriturit, do duhej akoma shum? koh?. Por ama jo se ishte p?rfundimisht dhe gjenetikisht e pamundur.


?Mua m? p?lqen shum? q? djali im Davidi ?sht? pjes? e klubit t? paqes. Edhe pse ne jetojm? n? nj? fshat me shqiptar?t, kurr? m? par? nuk ka pasur nj? shok ose shoqe shqiptare?, thot? Dragan Djoki?, nj? nga prind?rit serb?. 52-vje?ari ka shkuar p?rtej soditjes s? t? birit teksa p?rfshihet n? k?to miq?si t? reja. N? fillim t? shtatorit, ai ishte nj? nga kat?r prind?rit serb? q? firmosi lejen p?r Davidin, q? t? vinte n? Durr?s, n? Shqip?ri, si pjes? e nj? grupi f?mij?sh kosovar? e serb? t? ?Kids for Peace?, pjes? e organizat?s nd?rkomb?tare World Vision. Ata u trajnuan mbi p?rdorimin e medias sociale, por ?sht? e kot? t? thuhet q? gjith?ka shkoi p?rtej nj? trajnimi t? zakonsh?m. ?Jemi shum? t? ngjash?m?, deklaruan ata p?r mediat shqiptare q? pasqyruan konferenc?n.


Dragani thot? se ata t? gjith?, f?mij? e t? rritur, kan? nevoj? p?r mesazhe t? tilla, ?jet?ndryshuese?. Jo vet?m banor?t e Rubovcit. Duke theksuar se personalisht i p?lqejn? bashk?punimet mes shqiptar?ve dhe serb?ve, rrug? n? t? cil?n tashm? po mb?shtet Davidin, shton se aktivitete t? tilla ndihmojn? q? t? dyja pal?t t? komunikojn? m? mir?. T? njihen m? mir?. Nuk i shkon kurrsesi n? mendje ta l?r? me kaq shoq?rimin e t? birit me shqiptar?t, p?rkundrazi d?shiron q? ai t? vazhdoj? t? jet? pjes? e nj? klubi paqeje. Me nj? buz?qeshje t? leht?, burri tregon se f?mij?t merren vesh mes tyre n? anglisht e jan? miq edhe n? facebook.


P?r t? kuptuar m? mir? ndryshimin e nisur, mjaft t? mbahet parasysh q? gjith? kjo ardhje s? bashku mes f?mij?sh e t? rriturish u zhvillua pak metra m? tutje shkoll?s s? fshatit Rubovc. N? Kosov?, ?sht? e vetmja shkoll? e p?rbashk?t p?r serb? e shqiptar?, por me hyrje t? ve?anta. Shqiptar?t kan? der?n e tyre t? madhe, klasat e tyre. Po ashtu edhe serb?t. Vija ndar?se, edhe pse imagjinare, p?rshkon edhe oborrin e p?rbashk?t. Ai nuk ndahet me mure, por serb? e shqiptar? z?n? an?t e tij t? kund?rta, pa u takuar n? mes. Ata nuk takoheshin ose p?rsh?ndeteshin as rrug?ve t? fshatit. ?Shum? nga k?ta f?mij? serb? i kam ndeshur vazhdimisht n? fshat e n? shkoll?, por kurr? nuk jemi afruar, as p?rsh?ndetur. Esht? hera e par? p?r mua q? njihem dhe flas me ta?, thot? shqiptarja Xheneta Recica.


Kjo ishte edhe arsyeja pse organizator?t ftuan f?mij?t e t? dyja komb?sive t? shkoll?s s? Rubovcit p?r t? p?rgatitur di?ka p?r Dit?n Nd?rkomb?tare t? Paqes. T? miturit e mor?n seriozisht ?do detaj. ?Edhe pse n? t? nj?jt?n shkoll?, f?mij?t nuk jan? shoq?ruar dhe nuk kan? pasur kontakt me nj?ri- tjetrin. Ky aktivitet ishte sfidues p?r ta: u mblodh?n s? bashku dhe mor?n p?rgjegj?si p?r t? b?r? planet. Mundoheshin t? komunikonin n? anglisht, duke p?rdorur shenjat dhe ndihm?n e p?rkthimit ton?. Dukej qart? q? ndiheshin shum? mir? me nj?ri-tjetrin. Duhej vet?m nj? shtytje e vog?l, q? t?i mblidhnim bashk??, thot? Loreta Buzhela.


F?mij?t e Rubovcit shkuan edhe m? tej: nuk mbet?n n? kufijt? e fshatit t? tyre sepse ky mesazh, n? t? v?rtet?, i tejkalon k?to kufij. Ata ftuan f?mij? nga tre klube t? tjera t? paqes n? Lipjan, nga fshati Janjeve, Kraisht dhe nga Suvi Do. Dhe nj? dit? ata sfiduan rregullat e m?ris?: u fut?n t? gjith? s? bashku n? klasat e nx?n?sve serb?. 29 f?mij? kosovar? dhe 21 f?mij? serb?. N? mes t? dit?s, n? mes t? Rubovcit, ata e p?rs?rit?n s?rish. K?saj here duke u futur n? klasat shqiptare. ?Pasi hyn?, vazhduan p?rgatitjet p?r aktivitetin e Dit?s Nd?rkomb?tare t? Paqes, aty n? klasat e nj?ri-tjetrit, s? bashku?, thot? Pajtim Smolica i ?Kids for Peace?.


Me faqet e skuqura nga t? ftoht?t dhe nga suksesi i sapokorrur, ndoshta pa e kuptuar as vet? plot?sisht, f?mij?t s?e din? q? po ndryshojn? t? rriturit. Duke nisur si fillim nga prind?rit. M? von?? Me siguri do ndryshojn? shum? t? tjer?. Mjafton t? vazhdojn? t? q?ndrojn? bashk?, t? pikturojn? dhe t? besojn? se paqja ?sht? e mundur. T? pakt?n p?r f?mij?t. Dhe p?r ata q? i duan shum? f?mij?t. Aq shum? sa p?r t?i dh?n? fund urrejtjes.

Te tjera..

Karikatura

Nga Kleket