Rasti kurioz i Ylli Tomorrit

I bën vetë të gjitha. Drejton, trajnon, kërkon sponsor dhe gjen kohë edhe për biznesin e vet. Duke i nxjerrë për një dekadë rresht kampionë meshkujt e volejbollit, në një vend ku mbështetja për sportet është qesharake

Bledar Kuka

“Më jepni 150 mijë euro, ju jap Europën”. Ky është refreni i Ylli Tomorit, ndërsa duhet të gjejë kohën të bëjë gjithçka në selinë e tij të kompanisë së veshjeve sportive, “Legea”. Përballë ka një gazetar që e pyet për suksesin dhe veçantinë e Studentit të tij të volejbollit të meshkujve, në tryezë qëndron telefoni celular, që nuk mbyll gojën thuajse në asnjë moment, ndërsa në shitore hyjnë herë pas here klientë që duhen shërbyer dhe respektuar edhe kur nuk do të blejnë asgjë.

I tillë është Ylli, ndërsa përgatit skuadrën kombëtare të rrjetës për dy përballjet ndaj Britanisë së Madhe në eliminatoret e kampionatit europian.Për ata që nuk e dine, le të bëjmë një prezantim: Ylli Tomori është trajneri i Studentit, skuadrës që ka dalë radhazi kampione e vendit që nga viti 2000, ndërprerë vetëm sezonin e kaluar nga Teuta e Durrësit, ndërsa ky klub është një sukses duke marrë vetëm një fond minimal nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës (MASH).

Ku i gjen Studenti paratë për të qenë i pari? Është pikërisht ky moment që e bën atë të veçantë thuajse në krejt sportin shqiptar. Sponsor pas sponsori, studentorët kanë arritur të kenë një fuqi të respektueshme marketingu në një treg të mjerë, edhe pse kompanitë, bankat dhe çdo lloj biznesi i kanë dhënë paratë thuajse nëndorë, miqësisht, sportivisht dhe tepër rrallë me letra “për të qenë” dhe në rregull me ligjet e shtetit. Diçka ndoshta që nuk është shumë për t’u habitur, në një vend që jeton nën një strukturë shtetërore që ecën me parimin: Si? Ti, biznes, paske para për të sponsorizuar sportin dhe jo për të dhënë ato detyrime që ne mendojmë se duhet t’i japësh? Se sa përqind është faji i vetë bizneseve dhe sesa ai i shtetit, kjo është një temë tjetër dhe më kujtohen fjalët e specialistit të shkëlqyer të financave, Florion Mima, që thoshte se “ato biznese që janë në rregull me letrat, nuk kanë frikë t’i kërkojnë llogari shtetit”. E bukur, ndonëse e diskutueshme.

Tomori ka pasur sukses aty ku shumëkush ka dështuar, ose as nuk e ka provuar fare. I famshmi Astrit Greva, ish-trajneri i Partizanit të madh të basketbollit të meshkujve, arriti të mbante gjallë për disa vjet një skuadër private basketbolli femrash, që u quajt DHL, sipas emrit që e sponsorizoi. Por, që nga viti 2009, kriza ekonomike dhe financiare botërore, ia uli kurrizin edhe DHL-së dhe Greva e shkriu skuadrën e të rriturave duke mbajtur për disa kohë atë të të rejave, derisa ia “vuri drynin derës” për të shkuar tek Tirana, tek të rinjtë. Për fat të keq, edhe prej aty e hoqën.

Është e vërtetë që Tirana në basketboll për meshkuj ka sponsor, që ekziston një shoqatë ku një emër i shquar i basketbollit si Ilir Trebicka, paguan jo pak, por të mos harrojmë se Tirana është Tirana, është skuadra e bashkisë më të fuqishme në vend dhe bizneset mund të kenë edhe shtysa të tjera që të sponsorizojnë përveç dashurisë për sportin që nuk ka pse të mohohet apo zbehet.

Studenti i Ylli Tomorit nuk e ka këtë plus. Nuk e ka këtë armë të fuqishme. Para rreth një viti, në revistë u botua shkrimi për një tjetër Studenti, atë të basketbollit të meshkujve që u drejtua nga i njohuri tjetër Bujar Shehu, ish-trajneri i Tiranës (17 Nëntorit). Studenti nuk kishte bashki apo komunë pas shpine dhe sërish ia mori Tiranës kupën e Shqipërisë dhe mund t’ia kishte marrë edhe kampionatin nëse nuk do të ishte dëmtuar lojtari kryesor.

Studentët, pra, na paskan dalë të fortë. Trajneri që bën edhe rolin e presidentit, edhe të administratorit, por edhe të agjentit të reklamës, thotë se është cfilitëse të shkosh e të gjesh paratë, të shkosh e të kërkosh, të trokasësh, të argumentosh. “Është cfilitëse, më besoni”, thotë ai duke theksuar çdo fjalë.

Por, është një fjalë magjike që të lehtëson gjithçka, një çelës që hap shumë porta. Kjo fjalë është BESIMI. Tomori e thotë me bindje se donatorët (ata janë pikërisht të tillë) i japin paratë e tyre vetëm aty ku kanë besim, vetëm tek ata që ata besojnë se do të jenë më të mirët. “Nëse do të dilja i dyti apo i treti, të më besoni, do të më vinte zor të trokisja në derën e dikujt, apo ta merrja në telefon”. Kështu mendon ish-ylli i volejbollit të Partizanit në vitet 60-të e 70-të, njeriu që ndihmoi Dinamon e Vangjel Kojës të arrinte në katërshen finale të Kupës së Kampionëve më 1972.

Nuk është mirë që të përmendësh emra kompanish dhe sponsorësh në një shkrim, ndoshta mund të quhet reklamë, por është pikërisht roli i sportit që e zhduk këtë akuzë. Pasi Ylli Tomori nuk mund të mos përmendë Telesportin, EHW-në, Osumi Travel, Postën Shqiptare, Bankën Popullore, Sociede Generale, Credins pasi janë këto që e kanë ndihmuar që ëndrra “Studenti” të vazhdojë. Ai nuk përmend shifra, por bën krahasime. Diku pranë nesh, është Mali i Zi, që ka një sistem shumë të mirë volejbolli dhe sporti në përgjithësi. Është edhe Maqedonia, diku më tej është Greqia, Bullgaria, Rumania.

Tomori e nis me Francën. Ai kujton se para pak vjetësh skuadra e tij u ndesh me një skuadër franceze. Provinciale, thekson ai. Por, kjo provinciale e kishte buxhetin 2.5 milionë euro. Në Shqipëri, krejt fondi shtetëror për sportin është rreth 600 mijë euro, fondi i Federatës së Volejbollit normalisht që është shumë më poshtë se 100 milionë lekë të vjetër, ndërsa buxheti i MASH-it për Studentin e tij është 5 milionë lekë të vjetra në vit. Kjo shumë është për 10 volejbollistë që do të thotë 500 000 lekë të vjetra në vit, apo rreth 2 mijë lekë të vjetra në ditë. Bëhet fjalë për trajtim ushqimor. Pra, baraz me dy sanduiçë.

Përse ky dallim? Nuk është hera e parë që bëhet kjo pyetje, por përderisa Tomorin e kam përballë për herë të parë lidhur me këtë temë, nuk mund të rrihet pa e pyetur. Sepse atje bëjnë ligje më të mira për sportin, është përgjigja e tij e parë. Përse ne nuk i bëjmë këto ligje, është pyetja e dytë. Përgjigja në vijim: Sepse këtu tek ne mendojnë më shumë për përfitimin personal. Nuk ka si të mungojë pyetja e tretë: Po në Mal të Zi, për shembull, nuk e kanë mendjen tek përfitimi personal? Ylli nuk mendohet gjatë, pasi ndërkohë inercia është bërë e fuqishme dhe thotë menjëherë se “siç duket atje mendojnë që të përfitojnë më pak personalisht”.

A është lodhur ky njeri nga kaq shumë vjet që drejton të njëjtën skuadër? Ne e dimë se Sër Aleks Fergusoni ka 26 vjet tek Mançester Junajtid, por Ylli Tomori drejton Studentin që nga viti 1980. Kanë ndodhur shumë ndryshime që nga ajo kohë. Në 1980, Studenti lejohej vetëm të kishte lojtarë që vinin studentë, pak a shumë si Partizani që merrte ushtarë. Por, dy vjet më vonë, më 1982, u arrit që të lejohej krijimi i skuadrës së të rinjve të klubit dhe më 1984, Studenti arriti të ngjitej nga grupi i dytë, në grupin e elitës, bashkë me Dinamon, Partizanin. Labinotin e Elbasanit, 17 Nëntorin (Tiranën), Vllazninë apo Skënderbeun.

“Që nga ai vit nuk kemi zbritur më nga elita”, thotë jo pa krenari “kumbari” i këtij suksesi. Në kohën e studentëve, Tomori punoi me volejbollistë të shkëlqyer si Krroqi, Aliraj, Lishi, Dogani, Sokol Halili, Agolli, Kamberi apo Sota. Një kënaqësi, por edhe një ndihmë, pasi disa prej ish-lojtarëve sot kanë jo pak në dorë dhe ndodh që ia shpërblejnë profesorit duke i siguruar ndonjë ndihmë financiare.

Jo! Ylli Tomori nuk ndihet i lodhur. Aspak, shprehet ai si gjithnjë me siguri. “Nuk më pengon për biznesin”. Dhe tregon se me biznesin merret deri në drekë, ndërsa pasdite, pasi pushon pak, mezi pret që të veshë tutat dhe të bëjë rolin që ka bërë gjithë jetën e tij, atë të njeriut të sportit. Kjo i jep një kënaqësi të pamasë.

Njeriu përpiqet të edukohet si të mundet. Në familje, shkollë, shoqëri. Edukohet edhe nga media, edhe nga një shkrim reviste, i cili të siguron një shembull jete. Pra, të arrish të kuptosh sesa gjë e lumtur është të shtosh disa “ingredientë”, përbërës të tjerë në “gjellën” e jetës. Del koha edhe për biznesin, edhe për sportin, por kjo ndodh vetëm kur e ke pasionin, kur je edukuar kështu. Dhe nuk ka të bëjë aspak nëse do të jesh trajner, administrator apo ushtrues amator. Pak a shumë, siç edukohemi kur mësojmë se në Gjermani apo Norvegji, një shoqëri me shumë më tepër përvojë sesa ne arrin të jetojë pa vjedhur. Arrihet që të jenë qeveritarë, pushtetarë dhe të mos ndyjnë dorën në arkën ku ndodhen paratë e popullit. Ja pra, kemi shumë gjëra për të cilat duhet të edukohemi. Rrofshin shembujt e mirë.

Sa për Ylli Tomorin, ai do të vazhdojë edhe ca kohë me Studentin. Me atë ekip që më 1996 e shpalli kampion për herë të parë në histori. Me të cilin fitoi Kupën e Shqipërisë më 1998, kur dominues ishte Erzeni i Shijakut, i sponsorizuar nga vëllezërit Duka dhe që fitoi titujt më 1997, 1998 e 1999. Pastaj filloi epoka e Studentit dhe ajo ende vazhdon.

Nuk është aq e lehtë, pasi në horizont është shfaqur Teuta e Durrësit. Çfarë po ndodh me durrsakët e qetë dhe të kultivuar, sipas mënyrës së tyre? Merita është e bashkisë së qytetit (sërish një shpëtim që vjen nga shteti, pavarësisht se lokal). Tomori shpjegon se bashkia e Durrësit ka aktivizuar një nen në ligj, sipas të cilit mund t’i sigurohen sportistit 20 ditë në muaj pagesë prej 25 mijë lekësh (të vjetra). Ai nen ka një “kleçkë”, pasi përfundon me fjalët “nëse ka para”. Në Durrës ia kanë hequr këtë “kleçkë”. Kjo shpjegon deri në një farë mënyre edhe suksesin e skuadrës së futbollit. Dhe Tomori e vlerëson shumë këtë rol të Vangjush Dakos, edhe pse Durrësi është një rival që mund t’ia marrë titullin siç ia mori sezonin e kaluar.

Veçse, pas 32 vjetësh, epokës studentore të Ylli Tomorit po i vjen fundi. Jo nga lodhja, por sepse atij i ka rilindur një dashuri e vjetër. Kjo dashuri quhet Partizani. Trajneri më i mirë sot për sot i volejbollit në vend do të nisë shumë shpejt një rrugëtim të ri. Do të ringrejë Partizanin. Kur? Ndoshta që sezonin e ardhshëm. Ai është i bindur se me të kuqtë do ta ketë edhe më të lehtë sesa me Studentin. “Për Partizanin ka më shumë ndjeshmëri”, janë fjalët e tij. Kjo do të thotë se do të ringjallet një copë Universiteti, pasi bashkë me Tiranën e Vllazninë, Partizani e Dinamo kanë qenë universitetet e sportit në Shqipëri.

Tani, në fund të shkrimit më kujtohet refreni i fillimit: “Më jepni 150 mijë euro, ju jap Europën”. Ylli Tomori thotë se me kaq para ai mund të kualifikohet në fazën finale të Ligës së Kampionëve apo të një kupe tjetër. Ndoshta do ta bëjë me Partizanin.